News
News
SANKO Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Uzman Psikoloğu Gizem Başkılıç Turan, ekranla büyüyen çocuklarda dijital
dengenin sağlanmasının ruh sağlığı açısından kritik öneme sahip olduğunu
söyledi.
Yaz mevsiminin çocukların uzun eğitim döneminin ardından dinlendiği, eğlendiği
ve yeni deneyimler kazandığı zaman dilimi olduğunu ancak teknolojinin günlük
yaşantıda bu denli yoğun yer kaplamasının, yaz tatillerini de ekransız hayal
etmeyi zorlaştırdığını ifade eden Uzm. Psikolog Turan, şöyle konuştu:
“Tablet, telefon, televizyon ya da bilgisayar fark etmeksizin, ekranla geçirilen
zaman her gün artıyor. Bu durum yalnızca fiziksel olmakla kalmayıp, duygusal ve
sosyal gelişimi de etkileyebiliyor.”
Yaz tatilinde dijital dengenin sağlanmasının çocukların ruh sağlığı açısından kritik
öneme sahip olduğuna dikkat çeken Uzm. Psikolog Turan, “Ekran süresinin
kontrolsüz şekilde artması dikkat dağınıklığı, uyku bozukluğu, öfke nöbetleri,
sosyal geri çekilme ve ilişki kurma becerilerinde zayıflama gibi pek çok sorunu
beraberinde getiriyor. Oysa yaz tatili, dijital detoksun en kolay uygulanabileceği
bir fırsat dönemidir” dedi.
“Ekran maruziyeti çocuğun gelişen beynini uyarıcı bombardımanına sokarken,
aynı zamanda hareketsizliğe de neden oluyor” diyen Uzm. Psikolog Turan, şöyle
devam etti:
“Bu da hem fiziksel sağlığı hem de duygu düzenleme becerilerini olumsuz
etkiliyor. Üstelik küçük yaşta ekranla kurulan yoğun ilişki, çocukların gerçek
hayattaki oyunlara, arkadaşlık ilişkilerine ve aile etkileşimlerine karşı
duyarsızlaşmasına yol açabiliyor. Dijital dengeyi sağlamak yasaklayıcı ya da
cezalandırıcı bir yaklaşımla değil, yönlendirici ve sınır koyan bir tutumla mümkün
olabilir.”
EKRANLA SAĞLIKLI BİR İLİŞKİ KURMANIN BEŞ TEMEL ADIMI
Uzm. Psikolog Turan, ekranla sağlıklı bir ilişki kurmanın beş temel adımını şöyle
sıraladı:
“1. Zaman Sınırı Koyun: 2 yaşından küçük çocuklarda mümkün olduğunca
ekrandan uzak durmak önerilirken, okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda
ise günlük toplam ekran süresi bir saati geçmemelidir. Ekran süresini
çocuğunuzun yaşını 10 ile çarparak sağlıklı süre hesaplaması yapabilirsiniz. Aynı
zamanda süre belirlerken birlikte bir zaman çizelgesi oluşturmak, çocuğun da bu
sürece katılımını sağlar.
2. İçeriği Birlikte Seçin: Hangi çizgi filmin, oyunun ya da uygulamanın
çocuğunuza uygun olduğunu belirlemek ebeveynin sorumluluğundadır. Kaliteli
içerikler tercih edilmeli ve mümkünse çocukla birlikte izlenmeli. Bu hem denetimi
kolaylaştırır hem de paylaşım anına dönüşür.
3. Ekran Yerine Alternatif Sunun: Sadece “Hayır, izleyemezsin” demek yerine,
“Bugün birlikte parka gidelim mi?” ya da “Yeni bir masa oyunu denemek ister
misin?” gibi alternatifler sunmak çocuğun ekran dışı zamanla olumlu bağ
kurmasına yardımcı olur.
4. Yatmadan En Az Bir Saat Önce Ekranı Kapatın: Uyku kalitesiyle doğrudan
ilişkili olan mavi ışık, ekran başında geçirilen sürenin uzamasıyla çocuklarda
uykuya dalmayı zorlaştırıyor. Bu nedenle ekranla vedalaşma saati belirlemek
önemlidir.
5. Rol Model Olun: Çocuklar söylediğimizi değil yaptığımızı örnek alır. Eğer
elimizden telefon düşmüyorsa, çocuğun ekranla sağlıklı bir ilişki kurması da
zorlaşır. Dijital denge önce ebeveynle başlar. Bu nedenler aile içindeki tutum
belirleyicidir.”
TEKNOLOJİ YASAKLANMAZ, YÖNETİLİR
Teknolojiyi tamamen hayatımızdan çıkartmanın mümkün ya da gerekli olmadığını
anımsatan Uzm. Psikolog Turan, şu bilgileri paylaştı:
“Ancak çocukların gerçek hayatla temas kurabilmesi, bedensel hareketlerini
artırması, hayal gücünü kullanabileceği oyunlar oynaması ve sosyal becerilerini
geliştirebilmesi için ekran kullanımının sınırlı ve denetimli olması büyük önem
taşıyor.
Çocuklar için en kıymetli ekran aslında ebeveynlerin yüzüdür. Onlarla göz göze
gelin, birlikte gülün, birlikte oynayın. Yaz tatili yalnızca güneşli günlerin değil,
bağların da güçlendiği bir zaman olabilir.”
